ปัจจัยแวดล้อม และโครงสร้างทางสังคมของแมลงผิวดิน ในพื้นที่การใช้ประโยชน์ที่ดินต่างกัน ในจังหวัดปทุมธานี
Environmental Factors and Community Structure of Ground-dwelling Insects in Different Land Uses, Pathum Thani Province



นนทชา สังข์น้ำมนต์ วัฒนชัย ตาเสน และ ยงยุทธ ไตรสุรัตน์

บทคัดย่อ

ความหลากชนิดและโครงสร้างทางสังคมของแมลงผิวดินได้ศึกษาในพื้นที่การใช้ประโยชน์ต่างกัน จังหวัดปทุมธานี ซึ่งจำแนกพื้นที่ออกเป็น 4 พื้นที่ ได้แก่ พื้นที่เกษตรแปลงปลูกปาล์มน้ำมัน พื้นที่แปลงปลูกยูคาลิปตัส พื้นที่วนเกษตร และพื้นที่เกษตรแปลงปลูกส้ม ทำการศึกษาปัจจัยแวดล้อม และเก็บตัวอย่างแมลงผิวดินโดยใช้กับดักหลุมและกับดักถุงผ้า ทำการเก็บตัวอย่างระหว่างเดือนมกราคมถึงธันวาคม พ.ศ. 2558 โดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่ายกระจายทั่วพื้นที่ ทำการเก็บตัวอย่างทุก 2 เดือน ผลการศึกษาพบแมลงจำนวนทั้งสิ้น 144 ชนิด 29 วงศ์ 9 อันดับ ซึ่งแมลงในอันดับ Hymenoptera พบจำนวนชนิดมากที่สุดจำนวน 55 ชนิด รองลงมาเป็นอันดับ Coleoptera ส่วนค่าดัชนีความหลากหลายและค่าดัชนีความสม่ำเสมอพบว่าในพื้นที่แปลงปลูกยูคาลิปตัส มีค่าดัชนีของแมลงผิวดินมากที่สุด ในฤดูฝนพบแมลงผิวดินมากกว่าฤดูแล้ง ส่วนปัจจัยแวดล้อม พบว่าค่าความเป็นกรด-ด่างดิน (soil pH) ค่าฟอสฟอรัส และค่าไนโตรเจน มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ (p<0.01) กับจำนวนชนิดของแมลงผิวดิน แสดงให้เห็นว่าปัจจัยแวดล้อมบางประการมีผลต่อลักษณะทางสังคมของแมลงผิวดินในพื้นที่การใช้ประโยชน์ที่ดินต่างกันด้วย ดังนั้น การจัดการปัจจัยแวดล้อมให้มีความเหมาะสมสามารถช่วยอนุรักษ์ความหลากหลายของแมลงผิวดินได้

Abstract

The species diversity and community structure of ground-dwelling insects were carried out in different land uses in Pathum Thani province. The land uses were classified into four types namely 1) Oil palm plantation, 2) Eucalyptus plantation, 3) Agroforestry plantation and 4) Orange garden. Some environment factors and insect data were conducted in each land use. Pitfall-trap and Winkler extractors were used to collect ground-dwelling insects, during January and December 2015 by simple sampling spread across the area. The samples were collected every 2 months. A total of 144 species, belonging to 29 families and 9 order of ground-dwelling insects were found. The highest number of insects that found were in the Hymenoptera order (55 species), followed by Coleoptera order. For the diversity index and similarity index, it was found that Eucalyptus plantation was the highest. The rainy season was found ground-dwelling insect species more than dry season (125 and 112 species, respectively). It was also found that environmental factors; soil pH, Phosphorus and Nitrogen were related to the number of ground-dwelling insect species (p-value<0.01). The result revealed that some environmental factors influenced the ground-dwelling insect community in different land uses. Thus, the suitable environmental management can maintain ground-dwelling insects.