ารติดตามการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ป่าไม้โดยใช้ข้อมูลระยะไกลและดัชนีพืชพรรณร่วมกับ ดัชนีกายภาพบางประการใน ลุ่มน้ำสะเนียน-ไสล จังหวัดน่าน
Forest area monitoring using remotely sensed data and vegetation indices with some physical indices in Sanien – Sali Watershed, Nan Province
ศรศักดิ์ แก้วคำสอน เชิดศักดิ์ ทัพใหญ่ และกัมปนาถ ปิยะธำรงชัย
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจำแนกและวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ป่าไม้บริเวณลุ่มน้ำสะเนียน-ไสล ระหว่าง ปี พ.ศ. 2544 ถึง ปี พ.ศ. 2552 และระหว่างปีพ.ศ. 2552 ถึง ปี พ.ศ. 2559 โดยใช้ข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียม ภาพถ่ายจากดาวเทียม LANDSAT 5 และภาพถ่ายจากดาวเทียม LANDSAT 8 ETM+ เพื่อการจำแนกชนิดป่าด้วยวิธี Supervised Classification ในระบบภูมิสารสนเทศ โดยใช้ค่าการสะท้อนของดัชนีพืชพรรณ 5 ดัชนี ได้แก่ Difference Vegetation Index (DVI), Normalized Difference Vegetation Index (NDVI), Soil Adjusted Vegetation Index (SAVI), Green Normalized Difference Vegetation Index (GNDVI), Normalized Difference Water Index (NDWI) ร่วมกับการสำรวจข้อมูลภาคสนามด้วยการวางแปลงขนาด 40 เมตร X 40 เมตร ทั้งหมด 15 แปลง เพื่อศึกษาองค์ประกอบพรรณไม้ในพื้นที่และตรวจสอบความถูกต้องของการจำแนกประเภทป่าและการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน ผลการศึกษาพบว่า พบพันธุ์ไม้ทั้งหมดจำนวน 44 ชนิด 35 สกุล 24 วงศ์ มีค่าดัชนีความหลากชนิดของไม้ต้น เท่ากับ 3.42 สังคมพืชบริเวณนี้ มีขนาดพื้นที่หน้าตัดโดยรวม เท่ากับ 60.10 ตารางเมตร/เฮกแตร์ ดัชนีความสำคัญทางนิเวศวิทยาแม่ไม้ขนาด 100 เซนติเมตรขึ้นไป (Important Value Index, IVI) ดัชนีความสำคัญสูงสุด 10 ลำดับแรก ได้แก่ ไทรเลือด กระบก รัง ยางแดง เหียง มะดูก ยมหิน มะกอกเกลื้อน ตะแบกแดง และ ตะแบกเลือดมีค่าเท่ากับ 42.10, 30.25, 16.39, 16.22, 12.21, 11.10, 10.40, 9.77, 9.74 และ 9.39 % ตามลำดับ ค่าดัชนีความคล้ายคลึงของสังคมของป่าไม้ได้แก่ ป่าดิบ ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง คือ ร้อยละ 53.54, 34.28 และ 57.7 ตามลำดับ สามารถจำแนกชนิดป่าของพื้นที่ศึกษาในปี พ.ศ. 2544 ได้ 3 ชนิด ป่าเต็งรัง ป่าดิบ และป่าเบญจพรรณ มีพื้นที่ปกคลุมร้อยละ 5.80 , 20.10 และ 58.00 ของพื้นที่ทั้งหมด ตามลำดับ พื้นที่ป่ามีแนวโน้มลดลงจากอดีตมาก จากพื้นที่ป่าเดิมร้อยละ 83.90 ของพื้นที่ ในปี พ.ศ. 2544 ลดลงเหลือร้อยละ 40.00 และ 34.80 ของพื้นที่ในปี พ.ศ. 2552 และ 2559 ตามลำดับ อาจเกิดจากนโยบายการสนับสนุนการปลูกพืชเกษตรเชิงเดี่ยวและมาตรการส่งเสริมของภาครัฐในการทำการเกษตรทำให้พื้นที่ป่าถูกเปลี่ยนมาเป็นพื้นที่เกษตรกรรมมากขึ้น
ASRERACT
This research aimed to classify and detect the land-cover change in Sanien-Sali watershed in the year 2001-2009 and 2016 by using the satellite imagery data from LANDSAT 5 TM and LANDSAT 8 ETM+. The supervised classification method based on GIS techniques was used for forest classification. Ground truth was done based on quadrat samplings, 40 m x 40 m, for forest structure and species composition in each forest type with total 15 quadrats. Five vegetation indices were determined namely Difference Vegetation Index (DVI), Normalized Difference Vegetation Index (NDVI), Soil Adjusted Vegetation Index (SAVI), Green Normalized Difference Vegetation Index (GNDVI), Soil Moisture, and Normalized Difference Water Index (NDWI) were used for vegetation cover changes based on satellite images in 2001, 2009 and 2016. The results showed that all trees of 44 species, 35 genera and 24 families were found. High tree diversity based on Shannon index was detected, H/ 3.42. Tree basal area in this watershed area was 60.10 m2/ha. The dominance tree species based on important value index, IVI, of tree with Girth at Breast Height (GBH) greater than 100 cm were Ficus consociata, Irvingia malayana, Shorea siamensis, Dipterocarpus turbinatus, Dipterocarpus obtusifolius, Beilschmiedia roxburghiana, Chukrasia tabularis, Canarium subulatum, Lagerstroemia calyculata, and Terminalia mucronata with IVI of 42.10, 30.25, 16.39, 16.22, 12.21, 11.10, 10.40, 9.77, 9.74 and 9.39 %, respectively. In 2009, the forest types can be classified into 3 types as the deciduous forest, dry evergreen forest, and mixed deciduous which cover area of 5.80, 20.10, and 58.00 of total forest area, respectively. The forest area changes were rapidly decreased from the past. In 2001, most areas were covered by forest, 83.90 % of total areas, and tended to decrease into 40.00 และ 34.80 % of total areas in 2009 and 2016, respectively. It may be caused from the government policy to support the mono agriculture species, then, the forest areas were converted into agriculture areas.
Download